Turkiyada e-yo'l xati (e-İrsaliye) qanday yoziladi
e-İrsaliye — Turkiyadagi elektron yuk xati, mol yo'lga chiqishidan oldin yoziladi. Qadamlar: profil, oluvchi, mollar, tashuvchi, ko'rib chiqish, yuborish.
e-Yo'l xati (e-İrsaliye) nima?
e-Yo'l xati (e-İrsaliye) Turkiyada mol jo'natilganda yoziladigan qog'oz jo'natish xatining (sevk irsaliyesi) elektron muqobilidir. U qog'oz xat bilan bir xil huquqiy kuchga ega; e-faktura (e-Fatura) kabi Turkiya Daromadlar boshqarmasi GİB ning yopiq tizimi orqali oluvchiga yetkaziladi. Farq hujjat nimani qayd etishida: e-yo'l xati molning yo'lga chiqishini, e-faktura esa sotuvning moliyaviy tomonini hujjatlashtiradi. Ular ikki alohida hujjat; biri ikkinchisining o'rnini bosmaydi.
e-Yo'l xati qachon yoziladi?
Mol amalda jo'natilishidan oldin. Transport vositasi yo'lga chiqqanda hujjat allaqachon yozilgan va oluvchiga yuborilgan bo'lishi kerak. Tashish davomida e-yo'l xatining qog'oz nusxasi yoki elektron tasviri transport vositasida saqlanadi va tekshiruvda ko'rsatiladi; hujjatning asl nusxasi elektron.
e-Yo'l xati qanday yoziladi: olti qadam
- Yangi hujjat oching. Hujjat yaratish > e-Yo'l xati.
- Profilni tanlang. Oddiy jo'natishda Asosiy (Temel) profil ishlatiladi. Hal Kayıt Sistemi ga (HKS, Turkiyaning ulgurji bozorlarni ro'yxatga olish tizimi) bo'ysunuvchi sabzavot-meva jo'natishda HKS, İDİS doirasidagi temir-po'lat jo'natishda esa İDİS profili tanlanadi.
- Oluvchini kiriting. Soliq raqami bilan ro'yxatdan o'tgan oluvchilar orasidan tanlanadi; manzil va soliq idorasi yozuvdan olinadi.
- Jo'natilayotgan mollarni yozing. Mol yoki xizmat nomi, miqdori va o'lchov birligi qatorma-qator kiritiladi.
- Tashish ma'lumotlarini to'ldiring. Tashuvchi kompaniya, transport vositasining davlat raqami, haydovchi va haqiqiy jo'natish sanasi. Raqam va haydovchi molni amalda tashiyotgan transport va shaxs bilan bir xil bo'lishi kerak.
- Ko'rib chiqing va yuboring. Hujjat oluvchiga yetib borgach, uning holati ro'yxatdan kuzatiladi; oluvchi javob bermaguncha "Tasdiq kutilmoqda" deb ko'rinadi.
e-Yo'l xatiga javob nima?
Molni qabul qilib olgach, oluvchi xatga javob beradi: molning hammasini qabul qiladi, bir qismini qabul qilib qolganini rad etadi yoki hammasini rad etadi. Javob ham tizim orqali keladi va jo'natish aslida qanday yakunlanganini qayd etadi. Sizga kelgan xatlarda xuddi shu javob Kiruvchi yo'l xatlari ro'yxatidan beriladi, ko'riladi va yuklab olinadi.
Fakturani javob kelgandan keyin yozish oluvchi qabul qilmagan miqdorning fakturaga tushishining oldini oladi.
e-Yo'l xati kimlar uchun majburiy?
Avval e-faktura tizimida ro'yxatdan o'tgan bo'lish kerak; e-yo'l xati shuning ustiga ochiladi. Kim majburligini GİB kommyunikelari belgilaydi; qamrov ham sohaga (yoqilg'i, o'g'it, temir-po'lat, sabzavot-meva kabi), ham aylanmaga bog'liq. O'z holatingizni GİB ning e-belge saytidagi e'lonlardan yoki moliyaviy maslahatchingizdan aniqlang; GİB e'lonlarini sana tartibida e-belge qonunchilik taqvimida kuzatib boramiz. Majbur bo'lmagan korxona ham ixtiyoriy o'tishi mumkin.
GİB portali orqalimi yoki integrator orqalimi?
e-fakturadagi kabi uchta yo'l bor: GİB ning bepul portali, o'z tizimingizni GİB ga ulash yoki maxsus integrator. Kuniga bir necha jo'natish qiladigan korxona uchun portal yetarli. Jo'natish yozuvi baribir ERP yoki ombor dasturida yaratilsa, maxsus integrator o'sha ma'lumotni ikkinchi marta kiritmasdan hujjatga aylantiradi. Usullar farqi uchun maxsus integrator nima maqolasiga, faktura tomonidagi xuddi shu qadamlar uchun e-faktura qanday yoziladi qo'llanmasiga qarang.
ELPO 2015-yildan beri GİB ning maxsus integratorlar ro'yxatida; e-yo'l xati e-faktura bilan bir hisobda ishlaydi. e-Yo'l xati dasturi