e-Belge

e-Faktura bilen e-Arxiw fakturanyň tapawudy (Türkiýe)

Türkiýede ikisi hem elektron faktura, ýöne alyjy we iberiş ýoly tapawutly. Haýsy müşderä haýsysy ýazylýar, nädogry görnüşde ýazylan faktura näme bolýar?

2026-09-04 · 5 min · ELPO maliýe topary — e-Belge integratory

Bir sözlemde tapawut

Türkiýäniň düzgünlerine görä, alyjy hem e-Faktura (e-Fatura) ulgamynda hasaba alnan bolsa e-Faktura, hasaba alynmadyk bolsa e-Arxiw Faktura (e-Arşiv Fatura) ýazylýar. Resminamanyň maliýe güýji ikisinde hem birmeňzeşdir; üýtgeýän zat — fakturanyň alyja nähili ýetýändigi.

e-Faktura: ulgamdan ulgama

Iki tarap hem hasaba alnan ulanyjy bolsa, faktura GİB-iň (Türkiýäniň Girdejiler dolandyryşy) infrastrukturasy arkaly göni alyjynyň ulgamyna düşýär. Alyjy resminamany kabul edip ýa-da ret edip bilýär; bu jogap hem elektron görnüşde gaýdyp gelýär. Kagyz çykarmak gerek däl, gowşuryş ýazgysy ulgamda saklanýar.

e-Arxiw: hasaba alynmadyk alyja

Alyjy e-Faktura ulanyjysy däl bolsa — soňky sarp edijiler we gerim daşyndaky kärhanalar — resminama e-Arxiw Faktura hökmünde düzülýär. Faktura elektron görnüşde döredilýär we saklanýar, alyja e-poçta ýa-da kagyz nusga arkaly ýetirilýär. Düzýän tarap üçin iş ýene doly elektrondyr; GİB-e hasabaty aýratyn berilýär.

Dogry görnüşi kim kesgitleýär?

El bilen karar bermek ýalňyşlyga açykdyr, sebäbi şu gün gerim daşyndaky müşderi ertir e-Faktura ulanyjysy bolup biler. Dogry tertip şeýle: faktura ýazylmazdan öň alyjynyň VKN/TCKN belgisi GİB-iň salgyt töleýjiler sanawynda barlanýar we resminamanyň görnüşi netijä görä saýlanýar. ELPO e-Belge-de bu barlagy portaldaky Mükellef Sorgu guraly bilen VKN ýa-da TCKN girizip edýärsiňiz.

Nädogry görnüşde ýazylsa näme bolýar?

e-Faktura ulanyjysy bolan alyja e-Arxiw faktura ýazylsa, resminama alyjynyň ulgamyna düşmeýär we buhgalteriýada deňeşdirme meselesi ýüze çykýar; düzetmek üçin ýatyrmak we täzeden düzmek gerek. Tersine ýagdaýda bolsa GİB fakturany ýetirjek salgy tapmaýar. Iki ýagdaýda-da goşmaça iş we wagt ýitgisi ýüze çykýar — şonuň üçin fakturany ýazmazdan öň alyjyny barlamak möhümdir.

Indiki ädim

Geriminiň içine girýändigiňizi geçiş hökmanylygy boýunça gollanmadan barlap, bäş resminama görnüşiniň hemmesi üçin ELPO e-Belge sahypasyna seredip bilersiňiz.

#e-Faktura#e-Arxiw#GİB
Makalany paýlaşyň
Peýdaly bolan bolsa, toparyňyz bilen paýlaşyň