UTTS Nedir? İstasyon ve Filo Tarafında Ne Yapılır
TTB, TTO ve TİM nedir, istasyon neyi taktırmak zorunda, filo sahibi ne yapmalı? Tebliğdeki tanımlar ve istasyonun pratikte karşılaştığı işler.
UTTS nedir?
UTTS (Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi), akaryakıt alımında taşıtın otomatik tanınmasını sağlayan ulusal sistemdir. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi Uygulama Genel Tebliği'ndeki tanımıyla UTTS, "TTB ve TTO ile YN Pompa ÖKC'ler arasındaki iletişimi ve bu cihazların birlikte çalışmasını sağlayan, sistem kapsamındaki bilgilerin kaydedilmesine, saklanmasına ve paylaşılmasına imkân veren" sistemdir.
TTB, TTO ve TİM ne demek?
- TTB — Taşıt Tanıma Birimi: Aracın yakıt depo girişine monte edilen, söküldüğünde tekrar kullanılamayan, plaka ve mükellef bilgisini hafızasında tutan pasif devre ve antendir. Bu bilgiler yakıt alımı sırasında TTO aracılığıyla pompanın bağlı olduğu yeni nesil pompa ÖKC'ye otomatik iletilir.
- TTO — Taşıt Tanıma Okuyucu Cihazı: TTB üzerindeki bilgileri okuyan ve okuduğunu yeni nesil pompa ÖKC'ye ileten cihazdır; pompa tabancasına takılır.
- Yetkili firma: UTTS unsurlarının üretimi, satışı, kurulumu, değişimi ve bakım-onarımı için Darphane tarafından yetkilendirilen firmalardır. TTO montajını yalnız bu firmalar yapar.
Akaryakıt istasyonu ne yapmak zorunda?
Tebliğ, akaryakıt istasyonu işleten mükelleflere en az bir pompa ünitesinin tabanca aparatları üzerine, nitelikleri Darphane tarafından belirlenen TTO'ları temin edip taktırma zorunluluğu getiriyor. Montajı yalnızca Darphane'nin yetkilendirdiği firmalar yapıyor; cihazlar tabancadan sökülmüyor, arıza durumunda yine yetkili firma müdahale ediyor. Tebliğ ilk yayımlandığında verilen tarihler sonraki duyuru ve tebliğlerle ertelendi; kendi son durumunuzu GİB'in güncel duyurularından teyit edin, bu konuda tarih ezberlemeyin.
Filo ve taşıt sahibi tarafı
Taşıt tarafında TTB takılır. TTB araca bir kez monte edilir ve söküldüğünde tekrar kullanılamaz; plaka değişikliği, araç satışı gibi durumlarda yetkili firmaya gidilmesi gerekir. Sistem kapsamındaki akaryakıt alımlarının belgelendirilmesi, alınan yakıtın gider ve indirim tarafında sorun çıkarmaması bakımından önemlidir; güncel uygulama takvimini ve kapsamı resmî duyurudan kontrol edin.
UTTS ile istasyon otomasyonu aynı şey değil
Bu ikisi sık karıştırılıyor. UTTS, devletin kurduğu ve Darphane'nin yetkilendirdiği firmalarca donanımı takılan ulusal bir tanıma sistemidir. İstasyon otomasyonu ise pompayı, tankı, vardiyayı, müşteriyi ve raporlamayı yöneten ticari yazılım ve donanım katmanıdır. İstasyon, UTTS donanımını yetkili firmadan alır; otomasyon tarafında ise satışın kendi sisteminize doğru düşmesi, filo müşterisine doğru fiyat ve limitin uygulanması, cari hesaba işlenmesi ve raporlanması gerekir.
ELPO tarafında bu iş taşıt tanıma sistemi ve akaryakıt otomasyon sistemi ile yürür: araç tanındığında yakıt doğru araca ve doğru müşteriye işlenir, yetkisiz alım engellenir, tüketim araç ve sürücü bazında raporlanır.
İstasyonun pratikte karşılaştığı işler
- TTO montajı için yetkili firmayla randevu ve pompa tabancası başına kurulum.
- Yeni nesil pompa ÖKC ile otomasyon arasındaki veri akışının doğrulanması.
- Filo ve taşıt tanıma müşterilerinin karta, çipe ya da plakaya bağlı tanımlarının güncellenmesi.
- Satış, cari ve fatura tarafının tek raporda tutarlı görünmesi — kayıp-kaçak takibi bu tutarlılığa dayanır.
Kaynaklar
Tanımlar ve istasyon yükümlülüğü: Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete, 5 Ekim 2023. Güncel takvim ve duyurular için GİB Yeni Nesil ÖKC sayfası.
