UTTS: Türkiýede beketler we awtoparklar näme etmeli

UTTS näme?

UTTS (Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi, Türkiýäniň Milli ulag tanamak ulgamy) ýangyç satyn alnanda ulagy awtomatik tanaýan milli ulgamdyr. Türkiýäniň Girdejiler dolandyryşynyň (Gelir İdaresi Başkanlığı, GİB) Milli ulag tanamak ulgamyny ulanmak baradaky umumy kommýunikesindäki kesgitlemä görä, UTTS «TTB we TTO bilen YN nasos ÖKC-leriniň arasyndaky aragatnaşygy we bu enjamlaryň bilelikde işlemegini üpjün edýän, ulgamyň çäkindäki maglumatlary hasaba almaga, saklamaga we paýlaşmaga mümkinçilik berýän» ulgamdyr. (YN nasos ÖKC: nasosa birikdirilen täze nesil fiskal kassa enjamy, ödeme kaydedici cihaz.)

TTB, TTO we TİM näme aňladýar?

• TTB — Ulag tanamak bölegi (Taşıt Tanıma Birimi): ulagyň ýangyç bakynyň guýulýan agzyna oturdylýan, aýrylandan soň gaýtadan ulanyp bolmaýan, döwlet belgisini we salgyt töleýji maglumatyny ýadynda saklaýan passiw shema we antenna. Bu maglumatlar ýangyç guýlanda TTO arkaly nasosyň birikdirilen täze nesil nasos ÖKC-sine awtomatik iberilýär.
• TTO — Ulag tanamak okaýjy enjamy (Taşıt Tanıma Okuyucu Cihazı): TTB-däki maglumatlary okaýan we okanyny täze nesil nasos ÖKC-sine iberýän enjam; nasos pistoletine oturdylýar.
• Ygtyýarly kompaniýa: UTTS böleklerini öndürmek, satmak, oturtmak, çalyşmak, tehniki hyzmat etmek we abatlamak üçin Darphane tarapyndan ygtyýarlandyrylan (Darphane — Türkiýäniň Döwlet teňňe zawody) kompaniýalar. TTO-ny diňe şu kompaniýalar oturdýar.

Ýangyç beketi näme etmeli?

Kommýunike ýangyç beketini işledýän salgyt töleýjilere iň bolmanda bir nasos enjamynyň pistolet tutawaçlaryna aýratynlyklary Darphane tarapyndan kesgitlenen TTO-lary satyn alyp oturtdyrmak borjuny ýükleýär. Gurnamagy diňe Darphane-niň ygtyýarlandyran kompaniýalary ýerine ýetirýär; enjamlar pistoletden aýrylmaýar, näsazlyk ýüze çykanda hem ýene ygtyýarly kompaniýa gatnaşýar. Kommýunike ilkinji gezek çap edilende berlen seneler soňky bildirişler we kommýunikeler bilen yza süýşürildi; öz häzirki ýagdaýyňyzy GİB-iň häzirki bildirişlerinden anyklaň, bu meselede seneleri ýatdan bilmäge bil baglamaň.

Awtopark we ulag eýesi tarapy

Ulag tarapynda TTB oturdylýar. TTB ulaga bir gezek oturdylýar we aýrylandan soň gaýtadan ulanylmaýar; döwlet belgisi üýtgände, ulag satylanda we şuňa meňzeş ýagdaýlarda ygtyýarly kompaniýa ýüz tutmak gerek. Ulgamyň çäkindäki ýangyç satyn alyşlaryny resminamalaşdyrmak satyn alnan ýangyjyň çykdajy we aýyrmak tarapynda mesele döretmezligi üçin möhümdir; häzirki ulanyş senenamasyny we gerimini resmi bildirişden barlaň.

UTTS bilen beket awtomatlaşdyrmasy bir zat däl

Bu ikisi köplenç bulaşdyrylýar. UTTS döwletiň döreden we enjamlary Darphane-niň ygtyýarlandyran kompaniýalary tarapyndan oturdylýan milli tanamak ulgamydyr. Beket awtomatlaşdyrmasy bolsa nasosy, rezerwuary, smenany, müşderini we hasabatlary dolandyrýan täjirçilik programma we enjam gatlagydyr. Beket UTTS enjamlaryny ygtyýarly kompaniýadan alýar; awtomatlaşdyrma tarapynda bolsa satuwyň öz ulgamyňyza dogry düşmegi, awtopark müşderisine dogry bahanyň we çägiň ulanylmagy, müşderiniň hasabyna ýazylmagy we hasabatlara girizilmegi zerur.

ELPO-da bu iş ulag tanamak ulgamy we ýangyç beketini awtomatlaşdyrmak ulgamy arkaly alnyp barylýar: ulag tanalanda ýangyç dogry ulaga we dogry müşderä ýazylýar, rugsatsyz satyn alyş petiklenýär, sarp ediş ulag we sürüji boýunça hasabata çykarylýar.

Beketiň amalda duş gelýän işleri

1. TTO gurnamak üçin ygtyýarly kompaniýa bilen wagt ylalaşmak we her nasos pistoletine oturtmak.
2. Täze nesil nasos ÖKC bilen awtomatlaşdyrmanyň arasyndaky maglumat akymyny barlamak.
3. Awtopark we ulag tanamak müşderileriniň karta, çipe ýa-da döwlet belgisine baglanan kesgitlemelerini täzelemek.
4. Satuwyň, müşderi hasaplarynyň we faktura tarapynyň bir hasabatda laýyk görünmegi — ýitgi we ogurlyk gözegçiligi şu laýyklyga daýanýar.

Çeşmeler

Kesgitlemeler we beketiň borjy: Milli ulag tanamak ulgamyny ulanmak baradaky umumy kommýunike (tertip № 1), Resmi gazet (Resmî Gazete), 2023-nji ýylyň 5-nji oktýabry. Häzirki senenama we bildirişler üçin GİB-iň Täze nesil ÖKC sahypasy.