PAdES, CAdES, XAdES разлика: кој е-потпис да изберете?
PAdES го вградува потписот во PDF, XAdES во XML, а CAdES потпишува секоја датотека. Разликите, нивоата од B-B до B-LTA и кога кој формат се избира.
PAdES, CAdES и XAdES ја вршат истата работа: создаваат напреден електронски потпис што докажува кој и кога го потпишал документот и дека документот не е променет по потпишувањето. Разликата е во тоа каде стои потписот и за каков документ е соодветен. Сите три припаѓаат на семејството AdES (Advanced Electronic Signature) на европската организација за стандарди ETSI.
Краток одговор
| Формат | Стандард | Каде стои потписот? | Најсоодветна намена |
|---|---|---|---|
| PAdES | ETSI EN 319 142 | Во самата PDF-датотека | Документ што луѓето ќе го отворат и прочитаат: договор, извештај, барање |
| CAdES | ETSI EN 319 122 | Во плик што го обвива документот или во посебна .p7s-датотека | Секаков вид датотека; официјална е-кореспонденција |
| XAdES | ETSI EN 319 132 | Во XML-документот или покрај него | Документи меѓу системи: XML како UBL-TR e-Fatura (турскиот XML-формат за е-фактура) |
| ASiC | ETSI EN 319 162 | Во ZIP-контејнер што ги носи документот и потписот заедно | Потпишување повеќе датотеки во еден пакет |
Што е PAdES?
PAdES (PDF Advanced Electronic Signatures) го вградува потписот во самата структура на PDF-датотеката. Потпишаниот документ останува PDF: примачот го отвора без дополнителна програма со PDF-читач како Adobe Acrobat Reader и во панелот за потписи гледа кој потпишал и дали документот е променет. Може да содржи и видливо поле за потпис на страницата.
Бидејќи PDF дозволува инкрементални ажурирања, документот може последователно да го потпишат повеќе лица; секој потпис ја зачувува претходната состојба. Затоа е практичен избор за договори со синџир на одобрувања. Оттука доаѓа и ограничувањето: PAdES потпишува само PDF.
Што е CAdES?
CAdES (CMS Advanced Electronic Signatures) се темели на структурата CMS (RFC 5652) и не гледа на видот на датотеката: Word, Excel, слика, ZIP – сè може да се потпише. Потписот се пренесува на два начина: како плик што го содржи документот или како посебна датотека (.p7s) покрај документот.
Недостатокот е кај примачот: за да ја отвори потпишаната датотека во плик и да го провери потписот, потребна му е апликација за е-потпис. Во Турција CAdES е најраспространетиот формат во официјалната кореспонденција со е-потпис.
Што е XAdES?
XAdES (XML Advanced Electronic Signatures) е изграден врз стандардот на W3C за XML-потпис (XMLDSig) и е наменет за XML-документи. Потписот може да биде вграден во XML (enveloped), да го обвива XML (enveloping) или да стои одделно (detached). Дизајниран е за случаи кога документот не го чита човек туку софтвер; се користи во документи базирани на XML, како e-Fatura во формат UBL-TR.
За што служи ASiC?
ASiC (Associated Signature Containers) ги носи потпишаниот документ и неговиот потпис заедно во еден ZIP-контејнер. ASiC-S е за еден документ, ASiC-E за повеќе документи. Потписот во него може да биде CAdES или XAdES; ASiC не е нов вид потпис, туку форма на пренос.
Нивоа: B-B, B-T, B-LT, B-LTA
Форматот одговара на прашањето „каде стои потписот“, а нивото на прашањето „колку долго потписот може да се проверува“. Основните (baseline) профили на ETSI имаат четири нивоа:
- B-B (Basic): потписот, сертификатот на потписникот и потпишаните атрибути. Се проверува додека сертификатот е важечки.
- B-T (Timestamp): се додава доверлив временски печат; се докажува во кој момент најдоцна е создаден потписот.
- B-LT (Long-Term): синџирот на сертификати и статусот на отповикување (CRL, OCSP) се вградуваат во потписот; дури и ако сертификатот подоцна истече, податоците за проверка остануваат со документот.
- B-LTA (Long-Term Archive): се додава архивски временски печат што може да се обновува; доказната вредност на потписот се зачувува дури и кога употребените криптографски алгоритми ќе застарат.
Во старото именување на ETSI истите скалила се нарекуваат BES, EPES, T, C, X, XL и A; многу апликации и документи во Турција сè уште ги користат овие имиња. За документи што се чуваат со години (договори, архива, платни листи) се избира најмалку B-LT, по можност B-LTA; за секојдневно, краткотрајно одобрување најчесто е доволно B-T.
Кој да го изберете?
- Ако документот ќе го отвори и прочита човек и е PDF: PAdES. Примачот не инсталира дополнителна програма.
- Ако документот е XML и ќе го обработува софтвер: XAdES.
- Ако датотеката не е PDF или XML или другата страна бара CAdES: CAdES.
- Ако повеќе датотеки ќе се потпишуваат во еден пакет: ASiC-E.
- Ако официјален допис оди до турска јавна институција: форматот не го избирате вие; го одредуваат правилата на e-Yazışma (турскиот стандард за пакети во официјалната е-кореспонденција).
Дали правната важност зависи од форматот?
Не. Во Турција, според Законот за електронски потпис бр. 5070, безбедниот електронски потпис има ист правен ефект како своерачниот потпис. Тоа не го одредува толку форматот, колку тоа дали потписот е создаден со квалификуван електронски сертификат и безбедно средство за создавање потпис (паметна картичка, токен, HSM или мобилен потпис). PAdES, CAdES и XAdES се различни контејнери што го носат тој потпис.
Решенија на ELPO
За корисниците што сакаат да потпишуваат на работната површина без програмирање, İmzacı со паметна картичка потпишува PDF и XML, подготвува пакети за e-Yazışma и врши масовно потпишување по папки. За тимовите што сакаат да го вградат потписот во сопствениот софтвер, библиотеката за е-потпис eSignature ги создава и проверува форматите CAdES, XAdES, PAdES и ASiC до ниво на долгорочна архива; бидејќи секој формат е посебен пакет, во проектот влегува само она што се користи. Општото претставување на двата производа е на страницата e-İmza.
