تفاوت PAdES، CAdES و XAdES: کدام امضای الکترونیکی و کی؟
PAdES امضا را در PDF و XAdES در XML جای می‌دهد؛ CAdES هر فایلی را امضا می‌کند. تفاوت‌ها، سطوح B-B تا B-LTA و اینکه برای هر کار کدام انتخاب شود.
PAdES، CAdES و XAdES یک کار را انجام می‌دهند: امضای الکترونیکی پیشرفته‌ای تولید می‌کنند که ثابت می‌کند چه کسی و چه زمانی سند را امضا کرده و سند پس از امضا تغییر نکرده است. تفاوت در این است که امضا کجا قرار می‌گیرد و برای چه نوع سندی مناسب است. هر سه از خانواده AdES (Advanced Electronic Signature) مؤسسه استانداردسازی اروپایی ETSI هستند.
پاسخ کوتاه
| فرمت | استاندارد | امضا کجا قرار می‌گیرد؟ | مناسب‌ترین کاربرد |
|---|---|---|---|
| PAdES | ETSI EN 319 142 | درون فایل PDF | سندی که افراد باز می‌کنند و می‌خوانند: قرارداد، گزارش، درخواست‌نامه |
| CAdES | ETSI EN 319 122 | در پاکتی که سند را در بر می‌گیرد یا در فایل جداگانه .p7s | هر نوع فایل؛ مکاتبات الکترونیکی رسمی (e-Yazışma در ترکیه) |
| XAdES | ETSI EN 319 132 | درون سند XML یا کنار آن | سند میان سامانه‌ها: XMLهایی مانند e-Fatura با قالب UBL-TR (قالب ترکیه برای صورتحساب الکترونیکی) |
| ASiC | ETSI EN 319 162 | در کانتینر ZIP که سند و امضا را با هم حمل می‌کند | امضای چند فایل در یک بسته |
PAdES چیست؟
PAdES (PDF Advanced Electronic Signatures) امضا را در ساختار خود فایل PDF جای می‌دهد. سند امضاشده همچنان یک PDF است: گیرنده بدون نیاز به برنامه اضافی آن را با یک PDFخوان مانند Adobe Acrobat Reader باز می‌کند و در پنل امضا می‌بیند چه کسی امضا کرده و آیا سند تغییر کرده است یا نه. همچنین می‌تواند یک فیلد امضای قابل‌مشاهده روی صفحه داشته باشد.
چون PDF به‌روزرسانی افزایشی را مجاز می‌داند، چند نفر می‌توانند به‌ترتیب یک سند را امضا کنند و هر امضا وضعیت پیش از خود را حفظ می‌کند. به همین دلیل در قراردادهایی که زنجیره تأیید دارند انتخابی کاربردی است. محدودیتش هم از همین‌جا می‌آید: PAdES فقط PDF را امضا می‌کند.
CAdES چیست؟
CAdES (CMS Advanced Electronic Signatures) بر ساختار CMS (RFC 5652) استوار است و به نوع فایل کاری ندارد: Word، Excel، تصویر، ZIP — همه چیز قابل امضاست. امضا به دو صورت حمل می‌شود: به‌صورت پاکتی که سند را در خود دارد، یا به‌صورت فایلی جداگانه (.p7s) که کنار سند قرار می‌گیرد.
عیب آن در سمت گیرنده است: برای باز کردن فایل امضاشده پاکتی و تأیید امضا، یک نرم‌افزار امضای الکترونیکی لازم است. در ترکیه، رایج‌ترین شکل در مکاتبات رسمی با امضای الکترونیکی CAdES است.
XAdES چیست؟
XAdES (XML Advanced Electronic Signatures) بر پایه استاندارد امضای XML کنسرسیوم W3C (XMLDSig) ساخته شده و مخصوص اسناد XML است. امضا می‌تواند درون XML جای گیرد (enveloped)، XML را در بر بگیرد (enveloping) یا جدا بماند (detached). برای مواردی طراحی شده که سند را نه انسان بلکه نرم‌افزار می‌خواند؛ در اسناد مبتنی بر XML مانند e-Fatura با قالب UBL-TR به کار می‌رود.
ASiC به چه کاری می‌آید؟
ASiC (Associated Signature Containers) سند امضاشده و امضای آن را با هم در یک کانتینر ZIP حمل می‌کند. ASiC-S برای یک سند و ASiC-E برای چند سند است. امضای درون آن می‌تواند CAdES یا XAdES باشد؛ ASiC نوع تازه‌ای از امضا نیست، بلکه یک شیوه حمل است.
سطوح: B-B، B-T، B-LT، B-LTA
فرمت به پرسش «امضا کجا قرار می‌گیرد» پاسخ می‌دهد و سطح به پرسش «امضا تا چه مدت قابل تأیید است». پروفایل‌های پایه (baseline) ETSI چهار سطح دارند:
- B-B (Basic): امضا، گواهی امضاکننده و ویژگی‌های امضاشده. تا زمانی که گواهی معتبر است تأیید می‌شود.
- B-T (Timestamp): یک مهر زمانی معتبر افزوده می‌شود؛ ثابت می‌شود امضا حداکثر در چه لحظه‌ای زده شده است.
- B-LT (Long-Term): زنجیره گواهی و وضعیت ابطال (CRL، OCSP) درون امضا جای می‌گیرد؛ حتی اگر گواهی بعدها منقضی شود، داده‌های تأیید همراه سند باقی می‌ماند.
- B-LTA (Long-Term Archive): مهر زمانی آرشیوی افزوده می‌شود و قابل تمدید است؛ حتی اگر الگوریتم‌های رمزنگاری به‌کاررفته منسوخ شوند، ارزش اثباتی امضا حفظ می‌شود.
در نام‌گذاری قدیمی ETSI همین پله‌ها با نام‌های BES، EPES، T، C، X، XL و A آمده‌اند؛ بسیاری از نرم‌افزارها و مستندات در ترکیه هنوز از این نام‌ها استفاده می‌کنند. برای سندی که سال‌ها نگهداری می‌شود (قرارداد، آرشیو، فیش حقوقی) دست‌کم B-LT و ترجیحاً B-LTA انتخاب می‌شود؛ برای تأیید روزانه و کوتاه‌مدت معمولاً B-T کافی است.
کدام را انتخاب کنیم؟
- اگر سند را انسان باز می‌کند و می‌خواند و PDF است: PAdES. گیرنده برنامه اضافی نصب نمی‌کند.
- اگر سند XML است و نرم‌افزار آن را پردازش می‌کند: XAdES.
- اگر فایل PDF یا XML نیست یا طرف مقابل CAdES می‌خواهد: CAdES.
- اگر چند فایل باید در یک بسته امضا شوند: ASiC-E.
- اگر نامه رسمی به یک نهاد دولتی در ترکیه فرستاده می‌شود: فرمت انتخاب شما نیست؛ قواعد بسته e-Yazışma آن را تعیین می‌کند.
آیا اعتبار حقوقی به فرمت بستگی دارد؟
خیر. در ترکیه، طبق قانون امضای الکترونیکی شماره 5070، امضای الکترونیکی امن همان اثر حقوقی امضای دستی را دارد. آنچه این را تعیین می‌کند بیش از فرمت، این است که امضا با گواهی الکترونیکی واجد شرایط (nitelikli) و با ابزار امن ایجاد امضا (کارت هوشمند، توکن، HSM یا امضای موبایلی) زده شده باشد. PAdES، CAdES و XAdES ظرف‌های متفاوتی هستند که این امضا را حمل می‌کنند.
از سوی ELPO
برای کاربرانی که می‌خواهند بدون کدنویسی روی دسکتاپ امضا کنند، İmzacı با کارت هوشمند PDF و XML را امضا می‌کند، بسته e-Yazışma آماده می‌کند و امضای گروهی بر پایه پوشه انجام می‌دهد. برای تیم‌هایی که می‌خواهند امضا را درون نرم‌افزار خود بیاورند، کتابخانه امضای الکترونیکی eSignature فرمت‌های CAdES، XAdES، PAdES و ASiC را تا سطح آرشیو بلندمدت تولید و تأیید می‌کند؛ چون هر فرمت بسته‌ای جداگانه است، فقط آنچه استفاده می‌شود وارد پروژه می‌شود. معرفی کلی هر دو محصول در صفحه e-İmza آمده است.
