Bu yazı ELPO tank otomasyonunun rehber sayfasıdır.

Tank otomasyonunu inceleyin

Tank otomasyon sistemi nedir, nasıl çalışır

Yayın: 11 Kasım 2026

Kısa cevap

Tank otomasyonu, akaryakıt tankının içine yerleştirilen elektronik ölçüm çubuğuyla (prob) seviyeyi, sıcaklığı, yoğunluğu ve dipteki suyu sürekli ölçen, bu ölçümü stoğa, dolum kaydına ve alarma çeviren sistemdir. Uluslararası adı ATG'dir (otomatik tank ölçüm). Akaryakıt istasyonunda tank hareketlerinin merkezi olarak kayıt altına alınması EPDK'nın 1240 sayılı kurul kararı kapsamında zorunludur. En çok değeri pompa otomasyonuyla birlikte çalışırken verir: satılan litre ile tanktan eksilen litre karşılaştırılır, fark tahmin edilmez, ölçülür.

Tank otomasyonu nedir

Tank otomasyonu (tank otomasyon sistemi ya da kısaca tank otomasyon diye de aranır) yer altı ve yer üstü akaryakıt tanklarının içini sürekli ölçen sistemdir. Elle ölçüm çubuğu günde bir iki kez bakar; tank otomasyonu her saniye bakar. Bu yüzden akaryakıt stok takibi vardiya sonunu beklemeden yürür, dolumlar ve sevkiyatlar kendiliğinden kayda girer, sızıntı ve hırsızlık erken fark edilir.

Tank otomasyonu ile ATG aynı şeyin iki adıdır. Aradaki ince farkı, yani probun yalnız tankı, otomasyonun ise istasyonu bildiğini ayrı bir yazıda anlattık: Tank otomasyonu ile ATG aynı şey mi, mevcut prob çalışır mı.

Yer altı akaryakıt tankına dikey yerleştirilmiş elektronik ölçüm probu ve prob parçaları
Yer altı akaryakıt tankına dikey yerleştirilmiş elektronik ölçüm probu ve prob parçaları

Tank otomasyonu nasıl çalışır

Prob tankın içine dikey yerleştirilir. Yakıt seviyesini ve tabandaki suyu milimetre olarak, sıcaklığı santigrat derece olarak ölçer. Otomasyon bilgisayarı bu değerleri saniyede bir okur ve tankın kalibrasyon cetveline göre litreye ve kilograma çevirir. Sonrası dört adımdır:

  • <strong>Ölçüm.</strong> Seviye, sıcaklık, yoğunluk ve su seviyesi 1 saniyelik aralıklarla okunur.
  • <strong>Anlık envanter.</strong> Her tankın güncel stoğu, doluluk oranı ve tanka alınabilecek ikmal miktarı hesaplanır.
  • <strong>Dolum ve alarm.</strong> Tanka yapılan dolum kendiliğinden algılanır; yüksek ve düşük seviye, aşırı dolum, su ve sızıntı alarm olarak bildirilir.
  • <strong>Pompayla mutabakat.</strong> Pompa otomasyonundan gelen satış ile tanktaki fiili stok karşılaştırılır; fark, kayıp ve müdahale görünür olur.
Tank otomasyonu akış şeması: otomasyon bilgisayarı probları her saniye okur, veri web ve mobile gider, alarmlar alarm merkezine, merkez ofise ve istasyon yetkilisine iletilir
Tank otomasyonu akış şeması: otomasyon bilgisayarı probları her saniye okur, veri web ve mobile gider, alarmlar alarm merkezine, merkez ofise ve istasyon yetkilisine iletilir

Tank otomasyonu neyi ölçer, neyi kaydeder

Sahada en çok sorulan soru "ekranda ne göreceğim" sorusudur. ELPO tank otomasyonunda şunları görürsünüz:

  • <strong>Seviye ve stok:</strong> her tankın hacmi, doluluk oranı, sıcaklığı ve su seviyesi, gerçek zamanlı.
  • <strong>Dolum kaydı:</strong> dolum öncesi ve sonrası envanter; dolum sürerken yapılan satış hesaba katılır.
  • <strong>Hassas dolum raporu:</strong> tanka gerçekten giren miktar ile irsaliye miktarı yan yana; eksik gelen yük tanker sahadan ayrılmadan görülür.
  • <strong>İhtiyaç uyarısı:</strong> minimum, maksimum ve kritik stok seviyeleri ayrı tanımlanır; tank ihtiyaç seviyesine inince uyarı verilir ya da otomatik sipariş girilir.
  • <strong>Uzaktan izleme:</strong> tankların anlık seviyesi, sıcaklığı ve toplam stok web arayüzünde ve AX Mobil uygulamasında; kritik seviyedeki tank kırmızı işaretlenir.

Hangi durumlarda alarm verir

Tank otomasyonunun asıl işi sessizken sizi uyarmaktır. Alarmlar alarm merkezine, merkez ofise ve istasyon yetkilisine iletilir:

  • Yüksek ve düşük sıcaklık.
  • Yüksek ve düşük su seviyesi; tanka su girmesi.
  • Minimum, maksimum ve kritik stok seviyesi.
  • Pompada satış yokken tanktan yakıt eksilmesi (sızıntı şüphesi).
  • Tesisattaki kaçak.
  • Tank ile haberleşme hatası; bu durumda o tanka bağlı pompadan satış engellenir.

Hangi tanklarda çalışır

Tank otomasyonu yalnız istasyonun yer altı tankı için değildir. ELPO tank otomasyonu altı tank türünde çalışır: yer altı tankları, yer üstü tankları, özel amaçlı tanklar, mobil tanklar, konteyner tanklar ve araç üstü tanklar. Bu yüzden depolama ve dolum tesisleri ile kendi tankından yakıt tüketen filo, fabrika ve şantiyeler de aynı sistemi kullanır.

Tank otomasyonu zorunlu mu: mevzuat

Akaryakıt istasyonu için evet. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yeni nesil ÖKC sitesinde yayımlanan Akaryakıt İstasyonları Otomasyon Sistemlerinde Aranılan Şartlara İlişkin Teknik Kılavuz (Sürüm 1.0) bunu açıkça yazar: 1240 sayılı EPDK Kurul Kararı kapsamında istasyondaki her türlü tank hareketinin merkezi olarak kayıt altına alınması ve izlenmesi kanuni bir zorunluluktur. Kılavuza göre tank otomasyon sistemi dolum, seviye ölçümü, azalma ve alarm gibi bütün tank hareketlerini kaydeder ve belirlenen aralıklarla dağıtım şirketinin sistemine iletir.

Kılavuz ölçüm çubuğundan da belirli şartlar ister. Bunlar kılavuzun kendi ifadesidir; teklif aldığınız sistemde karşılanıp karşılanmadığını yazılı sorun:

  • Sıcaklık, su ve ürün seviyesini en çok ± 0,5 mm hassasiyetle ayrı ayrı ölçmesi.
  • Yer altı tanklarında ölçüm ve tekrarlanabilirlik hassasiyetinin en az %0,1 olması.
  • Yakıt sıcaklığını en az iki sensörle çok noktadan ölçmesi ve ürün cinsine göre sıcaklık düzeltmesi yapması; sıcaklık hassasiyetinin ± 0,3 °C olması.
  • Tank kalibrasyon tablosu her değiştiğinde 24 saat içinde biri istasyonda, biri merkezde olmak üzere iki kopya hâlinde yedeklenmesi.

Kalibrasyon: stok rakamı neden tutmaz

Prob seviyeyi milimetre olarak ölçer, siz litre görmek istersiniz. Aradaki çeviri tankın kalibrasyon cetvelidir. Tank hiçbir zaman düzgün bir kap gibi davranmaz; aynı santimetre farklı doluluklarda farklı litreye karşılık gelir. Cetvel yanlışsa seviye doğru ölçülse bile litre yanlış çıkar ve fire hesabı anlamını yitirir.

ELPO'da üç yol var: tankın 3D lazerle taranması, kalibrasyon pompasıyla ölçülü dolum ya da tankın mevcut cetvelinin kullanılması. Böylece tanktaki yakıt litre ve yoğunluk bazında gerçek değerleriyle gösterilir. Fire ile kaçağın ölçümle nasıl ayrıldığını örnek bir gün üzerinden ayrı bir yazıda anlattık: Akaryakıt istasyonunda fire ile kaçak nasıl ayrılır.

Tank otomasyonu cihazları ve mevcut prob

Tank otomasyon sisteminin sahadaki parçaları üçtür: tankın içindeki prob, probları okuyan otomasyon bilgisayarı ve verinin gittiği web ve mobil ekranlar. Çoğu istasyonda tankta zaten bir prob vardır. ELPO tank otomasyonu mevcut prob ve ATG cihazlarından veri okur; farklı marka tank, prob ve radar sensörleriyle çalışır ve aynı istasyonda farklı marka tank cihazlarını aynı anda okuyabilir. Dönüşümde probları değiştirmek çoğu durumda gerekmez.

Tank otomasyonu maliyeti neye bağlı

Tank otomasyonu fiyatları tek bir liste değildir. Mevcut probunuz varsa çoğu durumda değiştirmeden bağlanır ve yalnız yazılım ve bağlantı tarafı konuşulur. Tutarı belirleyen kalemler şunlardır:

  • Tank sayısı ve her tankta ölçülecek ürün.
  • Prob: yeni kurulum mu, mevcut probun bağlanması mı.
  • Su seviyesi ve sızıntı takibinin istenip istenmediği.
  • Pompa otomasyonuyla birlikte alınıp alınmayacağı.
  • Merkezi izleme ve EPDK bildirimi kapsamı.

Tank otomasyon sistemleri nasıl karşılaştırılır

Tank otomasyonu firmaları arasında "en iyisi hangisi" sorusunun cevabı istasyonunuza göre değişir. Karşılaştırmayı her firmaya aynı soruları sorarak yapın:

  • Tankımdaki mevcut prob ve ATG cihazı bağlanıyor mu, yoksa değişmesi mi gerekiyor?
  • Pompa otomasyonuyla aynı yazılımda birleşiyor mu; satış ile stok farkı tek ekranda çıkıyor mu?
  • Sızıntı, su ve haberleşme alarmları merkeze ve telefona düşüyor mu?
  • Dolum otomatik algılanıyor mu, irsaliye ile karşılaştıran rapor var mı?
  • Kalibrasyon cetveli nasıl çıkarılıyor ve nerede yedekleniyor?

Tank otomasyonu ve tanker

Tanka gelen yakıt tankerle gelir; tank otomasyonu dolumu algılayıp gerçek giren miktarı irsaliyeyle karşılaştırır. Tankerin kendisini, yani istasyon tankından tankere yapılan dolumu ve tankerin yolda yaptığı satışı izlemek ise tanker otomasyonunun işidir. Onu ayrı bir yazıda anlattık: Tanker otomasyonu nedir, nasıl çalışır.

Teklif isterken yanınıza alın

  1. Tank sayısı, türü (yer altı, yer üstü, mobil) ve her tankın kapasitesi.
  2. Mevcut probun markası ve modeli; prob yoksa onu da yazın.
  3. Tankın kalibrasyon belgesi ya da cetveli var mı.
  4. Pompa otomasyonu var mı, hangisi.
  5. Beklediğiniz raporlar: günlük stok, dolum farkı, gece seviye değişimi, EPDK bildirimi.

ELPO teklif isteklerine 24 saat içinde dönüyor. Hangi firmayla konuşursanız konuşun, kalem kalem teklif isteyin.

Sık sorulan sorular

Tank otomasyonu nedir?

Akaryakıt tankındaki seviye, sıcaklık, yoğunluk ve su seviyesini elektronik probla sürekli ölçen, ölçümü stoğa, dolum kaydına ve alarma çeviren sistemdir. Uluslararası adı ATG'dir.

Tank otomasyonu zorunlu mu?

Akaryakıt istasyonunda evet. GİB'in istasyon otomasyon sistemleri teknik kılavuzu, 1240 sayılı EPDK Kurul Kararı kapsamında istasyondaki her türlü tank hareketinin merkezi olarak kayıt altına alınmasının kanuni zorunluluk olduğunu yazar.

Tank otomasyonu maliyeti ne kadar?

Tek bir liste fiyatı yoktur. Tank sayısı, prob seçimi, su ve sızıntı takibi, pompa otomasyonuyla birlikte alınıp alınmayacağı ve merkezi izleme kapsamı tutarı belirler. Mevcut prob çoğu durumda değiştirmeden bağlanır.

Pompa otomasyonu olmadan çalışır mı?

Evet, tek başına da stok, dolum, sızıntı ve sıcaklık alarmlarını verir. Kaçak ve kayıp ayrımı için pompa satışı gerekir; en yüksek değeri pompa otomasyonuyla birlikte verir.

Sızıntıyı nasıl tespit eder?

Pompada satış olmadığı hâlde seviye düşerse, su seviyesi artarsa ya da beklenmeyen hareket görülürse alarm üretir ve alarm merkezine bildirir.

Tanka su girdiğini nasıl görürüm?

Prob su seviyesini yakıttan ayrı ölçer; tabandaki su yüksekliği arttığında alarm merkezine bildirim gider.

Tanka gelen yakıtın eksik gelip gelmediği anlaşılır mı?

Evet. Dolum başlamadan ve bittikten sonraki seviye farkı ölçülür, irsaliye miktarıyla karşılaştırılır; fark hassas dolum raporunda görünür.

Mevcut probum çalışır mı?

Çoğu durumda evet. ELPO tank otomasyonu mevcut prob ve ATG cihazlarından veri okur, farklı marka cihazları aynı anda izler. Teklif aşamasında prob marka ve modelini yazın.

Tank kalibrasyonu neden gerekiyor?

Prob milimetre ölçer, litreye çeviri kalibrasyon cetveliyle yapılır. Cetvel yanlışsa seviye doğru ölçülse bile litre ve fire hesabı yanlış çıkar.

Yer üstü ya da mobil tankta da kullanılır mı?

Evet. Yer altı, yer üstü, özel amaçlı, mobil, konteyner ve araç üstü tanklarda çalışır.

Tankları telefondan izleyebilir miyim?

Evet. Anlık seviye, sıcaklık ve toplam stok web arayüzünde ve AX Mobil uygulamasında görünür; kritik seviyedeki tank işaretlenir.

Bu yazı ELPO tank otomasyonunun rehber sayfasıdır.

Tank otomasyonunu inceleyin
1. sayfaya dön