Elektrikli araç şarj ünitesi: AC ve DC farkı, gücü, kurulumu
Yayın: 12 Kasım 2026
Kısa cevap
AC şarj cihazı şebekedeki alternatif akımı araca olduğu gibi verir; akımı bataryanın istediği doğru akıma aracın içindeki şarj ünitesi çevirir. Bu yüzden AC şarjın hızını çoğu zaman cihaz değil araç belirler ve güç 3,7 ile 22 kW arasında kalır. DC şarj cihazı çevirmeyi kendi içinde yapar ve bataryaya doğrudan doğru akım verir; 60 kW ve üstünde aracı 15-30 dakikada %80'e getirebilir. Kısacası araç uzun süre duruyorsa (ev, site, işyeri, otopark) AC, kısa süre duruyorsa (otoyol, dinlenme tesisi, akaryakıt istasyonu) DC seçilir. Gücü belirleyen üç şey vardır: binanın elektrik altyapısı, aracın kabul ettiği en yüksek güç ve aracın orada kaç saat durduğu.
AC şarj cihazı nedir, DC şarj cihazından farkı ne
Elektrikli aracın bataryası doğru akımla (DC) dolar, şebeke ise alternatif akım (AC) verir. Arada bir çevirici gerekir; iki tür şarj cihazının farkı bu çeviricinin nerede durduğudur.
AC şarjda çevirici araçtadır. Duvardaki ya da direkteki cihaz aslında akıllı ve korumalı bir prizdir: aracı tanır, ne kadar akım çekebileceğini bildirir, kaçak akıma ve aşırı yüke karşı korur, şarjı başlatıp durdurur ve tüketimi ölçer. Standartlardaki adı Mod 3'tür, soket Avrupa'da ve Türkiye'de Type 2'dir. Cihaz 22 kW verebilse de aracın iç şarj ünitesi 11 kW kabul ediyorsa şarj 11 kW'ta yürür.
DC şarjda çevirici cihazın içindedir. Büyük güç elektroniği cihazda olduğu için araç sınırı daha yüksektir; bataryaya doğrudan, aracın yönetim sisteminin istediği gerilim ve akımla enerji verilir. Standartlardaki adı Mod 4'tür, soket Avrupa standardında CCS2'dir; bazı eski Asya kökenli modellerde CHAdeMO bulunur. DC şarj %80 civarından sonra bataryayı korumak için kendiliğinden yavaşlar, bu yüzden "%80'e kaç dakikada" sorusu "%100'e kaç dakikada" sorusundan daha anlamlıdır.
Pratikteki fark şudur: AC cihaz daha küçük, daha ucuz ve kurulumu daha basittir ama aracın iç şarj ünitesine bağlıdır. DC cihaz büyük güç bağlantısı ister, kurulumu ve bakımı daha kapsamlıdır ama aracı kısa durakta doldurur.
Şarj ünitesinin gücü nasıl hesaplanır
AC tarafta güç faz sayısı, gerilim ve akımdan çıkar. Tek fazda 230 V ile 16 A yaklaşık 3,7 kW, 32 A yaklaşık 7,4 kW eder. Üç fazda 400 V ile 16 A yaklaşık 11 kW, 32 A yaklaşık 22 kW eder. Ev tipi cihazların 3,7, 7,4, 11 ve 22 kW diye satılmasının sebebi budur.
Kaç saatte dolacağını bulmak için kullanılabilir batarya kapasitesini güce bölmek yeterli bir ilk tahmindir. 60 kWh'lik bir bataryayı boştan doldurmak 11 kW'ta yaklaşık 5,5 saat, 7,4 kW'ta yaklaşık 8 saat sürer. Günlük kullanımda batarya nadiren boşalır; günde 50 km yapan bir araç gece birkaç saatte tamamlanır.
Hesaptaki tuzak aracın iç şarj ünitesidir. Tek fazlı iç şarj ünitesi olan bir araç üç fazlı 22 kW'lık cihaza bağlansa bile tek fazdan çeker. Cihaz alınmadan önce aracın ruhsatında ya da kullanım kılavuzunda yazan en yüksek AC şarj gücüne bakılır.
DC tarafta güç cihazın kendi değeridir: ELPO'nun DC hattı kompakt totemde 20-40 kW, hızlı şarj istasyonunda 60-240 kW aralığındadır. Burada da araç sınırı geçerlidir; 100 kW kabul eden araç 240 kW'lık cihazda 100 kW'ı geçmez.
Şarj ünitesinde hangi özelliklere bakılır
Soket ve kablo. AC'de Type 2 soketli (sürücü kendi kablosunu takar) ya da sabit kablolu cihaz seçilir; ev ve işyerinde sabit kablo pratiktir, halka açık noktada soketli cihaz farklı araçlara daha kolay uyar. DC'de kablo her zaman cihaza bağlıdır; yüksek güçte soğutmalı kablo kullanılır.
Dış ortam dayanımı. IP sınıfı toz ve suya, IK sınıfı darbeye dayanımı gösterir. Açık otoparkta, sokakta ve istasyonda en az IP54 ve IK10 aranır; çalışma sıcaklığı aralığı da kontrol edilir. ELPO cihazları IP54 / IK10 ve −25 °C ile +55 °C arasında çalışacak şekilde üretilir.
Haberleşme ve yazılım bağlantısı. Cihazın şarj yönetim yazılımına (CSMS) bağlandığı protokol OCPP'dir. OCPP 1.6 ve 2.0.1 destekleyen cihaz istenen yazılıma bağlanabilir, tek bir yazılım üreticisine bağımlı kalmazsınız. Bağlantı için 4G, Ethernet ve Wi-Fi seçeneği, internet kesildiğinde şarjın sürmesi ve kaydın yerelde tutulması önemlidir.
Kullanıcı tanıma. Ortak kullanılan cihazda kimin şarj ettiğini bilmek için RFID kart, NFC ya da QR ile başlatma gerekir. ISO 15118 (Plug & Charge) destekleyen cihazlarda araç fişe takıldığında kendini tanıtır ve şarj kendiliğinden başlar.
Ölçüm ve faturalama. Şarjı ücretli satacaksanız cihazın ölçtüğü enerji faturanın ve GİB'e giden EŞÜ bildiriminin temelidir. Bu durumda cihazın yanında bildirimleri yapabilen bir şarj yönetim yazılımı da gerekir.
Şarj ünitesi kurulumu nasıl yapılır
Kurulum cihazdan önce elektrik altyapısıyla başlar. Mevcut aboneliğin gücü, panodaki boş kapasite ve cihazın konacağı yere kadar kablo mesafesi ölçülür; cihaz için ayrı bir hat ve sigorta çekilir. Elektrikli araç şarj devrelerinde kaçak akım koruması standarttır ve DC kaçak akımı da algılayan koruma kullanılır. Bu işler yetkili elektrik tesisatçısı tarafından yapılır.
Ev ve müstakil konutta iş keşif, hat çekimi, montaj ve devreye almadan oluşur. Cihazın gücü abonelik sınırını aşacaksa önce dağıtım şirketinden güç artışı istenir.
Site ve apartmanda ortak alan söz konusu olduğu için site yönetiminin onayı gerekir. Birden çok cihaz kurulacaksa her cihaza ayrı güç vermek yerine toplam gücü cihazlar arasında paylaştıran yük yönetimi kullanılır; böylece binanın bağlantı gücü artırılmadan daha çok araç şarj edilir. Kimin ne kadar tükettiğini ayırmak ve bedeli doğru daireye yansıtmak için cihazların bir yönetim yazılımına bağlı olması gerekir.
Halka açık ve ücretli şarj hizmeti vermek ise ayrı bir iştir: EPDK'dan şarj ağı işletmeciliği lisansı ya da bir lisans sahibiyle anlaşma, istasyon ve soket numaraları, EPDK ve GİB bildirimleri gerekir. Bu konuyu EPDK ve GİB EŞÜ bildirimleri yazısında ayrıntılı anlattık.
DC istasyonda kurulum daha kapsamlıdır: büyük güçlü bağlantı, çoğu zaman trafo ya da bağlantı gücü artışı, beton kaide, kablo kanalı ve araç manevra alanı planlanır.
Hangi yere hangi cihaz
Ev, müstakil konut, küçük işyeri: 3,7-22 kW ev tipi AC wallbox. Araç gece boyunca durduğu için çoğu kullanıcıya 7,4 ya da 11 kW yeter.
Site, apartman, rezidans, işyeri otoparkı: AC wallbox ya da çift soketli AC totem, yük yönetimi ve kullanıcı tanıma ile.
AVM, otel, hastane, açık otopark: çift soketli AC totem; ziyaretçi kısa kalıyorsa yanına 20-40 kW'lık bir DC totem.
Otoyol, dinlenme tesisi, akaryakıt istasyonu, filo: 60-240 kW DC hızlı şarj istasyonu; aynı anda iki aracı şarj eden çift konnektörlü ya da DC+AC hibrit modeller.
ELPO bu dört kategoride 11'den fazla model üretir. Cihazlar white-label'dır, yani sahada şarj ağı işletmecisinin markası görünür; OCPP ile kendi yazılımımız SmartŞarj ya da işletmecinin kullandığı başka bir şarj yönetim yazılımıyla çalışır.
Şarj cihazı almadan önce kontrol listesi
- Aracın kabul ettiği en yüksek AC ve DC şarj gücü
- Binanın abonelik gücü, panodaki boş kapasite, cihaza kadar kablo mesafesi
- Araç orada kaç saat duruyor: uzun süre AC, kısa süre DC
- Soketli mi sabit kablolu mu; DC'de CCS2 mi, CHAdeMO da gerekli mi
- Dış mekânda IP54 / IK10 ve çalışma sıcaklığı aralığı
- OCPP 1.6 / 2.0.1 desteği, 4G-Ethernet-Wi-Fi bağlantısı
- Ortak kullanımda RFID, NFC ya da QR ile kullanıcı tanıma ve yük yönetimi
- Ücretli satışta EPDK ve GİB bildirimlerini yapan yönetim yazılımı
- Garanti süresi, kurulum, devreye alma ve bakımın kim tarafından yapılacağı
Sık sorulan sorular
AC ve DC şarj cihazı arasındaki fark nedir?
AC cihaz şebeke akımını araca verir, doğru akıma çevirme işini aracın iç şarj ünitesi yapar; güç 3,7-22 kW arasındadır. DC cihaz çevirmeyi kendi içinde yapar ve bataryaya doğrudan doğru akım verir; 60 kW ve üstünde aracı 15-30 dakikada %80'e getirebilir.
Ev için kaç kW şarj cihazı almalıyım?
Tek fazlı abonelikte 3,7 ya da 7,4 kW, üç fazlı abonelikte 11 kW çoğu kullanıcıya yeter; araç gece boyunca durduğu için batarya sabaha dolar. 22 kW ancak hem bina hem araç destekliyorsa işe yarar.
22 kW'lık cihaz aracımı daha hızlı şarj eder mi?
Ancak aracın iç şarj ünitesi 22 kW kabul ediyorsa. Çoğu araç AC'de 7,4 ya da 11 kW ile sınırlıdır; o durumda cihaz 22 kW olsa da şarj aracın sınırında yürür.
DC şarj neden %80'den sonra yavaşlıyor?
Batarya dolmaya yaklaştıkça aracın yönetim sistemi bataryayı korumak için akımı düşürür. Bu yüzden hızlı şarjda süre genellikle %80'e kadar verilir.
Apartmana şarj ünitesi kurmak için ne gerekir?
Ortak alan olduğu için site yönetiminin onayı, yetkili elektrikçinin keşfi, ayrı hat ve kaçak akım koruması gerekir. Birden çok cihaz varsa yük yönetimi ve tüketimi daireye ayıran bir yönetim yazılımı kullanılır.
Şarj cihazı internete bağlı olmak zorunda mı?
Evde tek kullanıcı için zorunlu değildir. Ortak kullanımda, ücretli satışta ve uzaktan izleme istendiğinde cihaz OCPP ile bir yönetim yazılımına bağlanır; ELPO cihazlarında 4G ve Ethernet standarttır, bağlantı kesilse de şarj sürer.
Farklı marka cihazları tek yazılımdan yönetebilir miyim?
Cihazlar OCPP destekliyorsa evet. ELPO cihazları OCPP 1.6 ve 2.0.1 destekler; SmartŞarj ile ya da başka bir şarj yönetim yazılımıyla çalışır.