Şarj ağı işletmecisi EPDK ve GİB EŞÜ bildirimlerini nasıl yapar
Yayın: 9 Kasım 2026
Kısa cevap
Şarj ağı işletmecisinin iki ayrı kuruma, iki ayrı kanaldan bildirim borcu var. EPDK'ya şarj otomasyon web servisi üzerinden istasyon ve soket bazında olay bildirilir: soketin kullanımda olduğu, rezerve edildiği, arızalı ya da bakımda olduğu, çalışma saati dışında kaldığı, o gün hangi fiyatın geçerli olduğu ve şarj bitince ne kadar enerji tüketildiği. GİB'e ise 551 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği gereği iki şey gider: sahadaki her şarj ünitesinin künyesi ve yapılan şarj satışlarının bilgisi. Fatura her şarjda teslim anında kesiliyorsa satış bilgisi takip eden ayın 15'ine kadar aylık, en az altı aylık sözleşmeyle yedi günde bir fatura kesiliyorsa her şarj anlık bildirilir. İki kanalın ortak noktası şudur: bildirim olay anında yapılır, geriye dönük toplu gönderim ya reddedilir ya da sınırlıdır. Bu yüzden işi insan eliyle değil, şarj yönetim yazılımına bağlı bir otomasyonla yürütmek gerekir.
İki kurum neden ayrı ayrı bilgi ister
EPDK'nın derdi piyasa. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu şarj hizmetini lisanslı bir faaliyet olarak tanımlar ve Şarj Hizmeti Yönetmeliği'nin 25 inci maddesi fiyatın serbestçe, TL/kWh cinsinden belirleneceğini söyler. Serbest fiyat ancak herkes görebiliyorsa işe yarar; EPDK bu yüzden fiyatı, soketin müsait olup olmadığını ve kullanım durumunu kendi serbest erişim platformuna bildirtir. Sürücü uygulamasında gördüğünüz "bu soket şu an dolu, kWh fiyatı şu" bilgisinin resmî kaynağı bu bildirimlerdir.
GİB'in derdi vergi. 551 Sıra No.lu Genel Tebliğ'in gerekçesi kılavuzun giriş bölümünde açıkça yazılıdır: vergiye uyum düzeyinin ve vergi güvenliğinin artırılması. Tebliğin 5 inci maddesi şarj ağı işletmecisine şarj hizmetine ve kesilen faturaya ilişkin bilgileri elektronik ortamda, anlık olarak GİB Teknoloji sistemlerine bildirme zorunluluğu getirir. Yani GİB soketin boş mu dolu mu olduğuyla ilgilenmez; kimin, hangi plakayla, ne kadar enerjiyi kaç liraya aldığıyla ilgilenir.
İki yükümlülük birbirinin yerine geçmez. EPDK'ya kusursuz bildirim yapan bir işletmeci GİB tarafında hiç kayıt açmamış olabilir; tersi de olur. Aşağıda ikisini ayrı anlatıyoruz, sonunda da ikisinin ortak zemini olan yazılım bağlantısına geliyoruz.
EPDK'ya ne bildirilir
EPDK'nın Şarj Otomasyon Web Servis Kılavuzu tek bir uç adres ve bir dizi metot tanımlar. Önce oturum açılır; dönen jeton 60 dakika geçerlidir ve diğer bütün çağrılarda parametre olarak taşınır. Kılavuzlar EPDK'nın sitesinde açıktır, ayrıca bir API talebi yapılmaz; lisans sahibinin kullanıcı bilgileriyle oturum açılır. Bildirimler beş aileye ayrılır.
Kullanım. Soket kullanılmaya başladığı anda kullanım başladı bildirimi (startInUse) gönderilir. Kılavuzun ifadesi nettir: bu gönderim soketin kullanımının başlamasıyla anında yapılmalıdır. Bitiş zamanı alanı zorunludur ama tahminîdir; şarj tahminden önce biterse kayıt güncellenir, uzarsa önceki kaydın bitişinden başlayan yeni bir kayıt gönderilir. Bir rezervasyona bağlı başlayan kullanım rezervasyon kimliğiyle birlikte bildirilir.
Müsaitlik. Soketin kullanılamadığı aralıklar dört sebep koduyla bildirilir: çalışma saati dışı, bakım, arıza ve rezervasyon. Geçmiş tarihli kayıt reddedilir; bitiş başlangıçtan önce olamaz. Arıza ve bakımda da bitiş tahminîdir ve kullanımla aynı güncelleme kuralı geçerlidir.
Fiyat. Bildirilen fiyat sürücünün ödeyeceği her şey dahil birim fiyattır; 0.00 ile 100.00 arasında, virgülden sonra en çok iki basamak. Aynı güne birden çok fiyat girilebilir, gün saat dilimlerine bölünür. Gönderilen düzen yeni fiyat gelene kadar her gün kendiliğinden tekrar eder, yani her sabah yeniden fiyat yollanmaz. Kılavuzun en çok takılınan kuralı şudur: ertesi güne ait fiyat en geç saat 17:00'a kadar gönderilebilir; 17:00'dan sonra gönderilen fiyat ertesi gün için geçerli olmaz, ancak öbür gün yürürlüğe girer. Akşam karar verilen bir zam yarın uygulanamaz.
Tüketilen enerji. Şarj bittiğinde kWh değeri bildirilir. Bu aile geriye dönük gönderime izin veren tek ailedir, o da sınırlıdır: bulunulan tarihten en fazla bir hafta öncesine ait veri kabul edilir, daha eskisi reddedilir.
Mobil istasyonlar. Sabit istasyonlardan ayrı listelenir; bir ya da birden çok ilde hizmet verir. Numarası alındıktan sonra diğer bütün bildirimler sabitle aynı metotlarla gider.
Hepsinin ortak şartı istasyon ve soket numarasıdır. EPDK numarayı ŞRJ/12125 ve SKT/10023 biçiminde verir. Numara önce EPDK'da açılır, sonra şarj yönetim yazılımına yazılır; tersi denenirse bildirim gidecek yer yoktur.
GİB EŞÜ bildirimi iki parçadır
GİB'in kılavuzu EŞÜ'yü, yani elektrikli araç şarj ünitesini merkeze alır ve iki ayrı bildirim tanımlar.
İlki cihaz kaydıdır. Şarj ağına hizmet vermek üzere eklenen ya da ağdan çıkarılan her ünitenin künyesi gönderilir: seri numarası, marka, model, soket tipi ve sayısı, ünitenin sahibi ya da kullanan mükellef. Gün içinde kurulan üniteler o günün sonunda, saat 23:59:59'a kadar bir defada toplu olarak bildirilir. Kılavuz 1 Temmuz 2024'e kadar sahadaki bütün ünitelerin kaydedilmesini istemiştir; bugün lisans alan bir işletmeci için kural, lisans kararının tebliğinden itibaren bir ay içinde Ek-1'deki başvuru formuyla GİB'e başvurmaktır. Başvurusu kabul edilene web servis bağlantı bilgileri, kullanıcı adı, şifre ve firma kodu elektronik ortamda gönderilir.
İkincisi satış bilgisidir ve hangi yolun geçerli olduğunu fatura düzeni belirler. 551 Sıra No.lu Tebliğ'in 4 üncü maddesi iki düzen tanır.
Fatura her şarjda, teslim anında kesiliyorsa satış bilgisi aylık gider: takip eden ayın on beşinci günü sonuna kadar, plaka bazında tek satır. Satırda plaka, dönem, toplam kWh, toplam tutar, para birimi, varsa roaming ile hizmet verilen işletmecinin vergi numarası ve unvanı, ünite okuyabiliyorsa araç kimlik numarası bulunur.
Şarj hizmeti alanla en az altı aylık sözleşme yapılmışsa, her şarjın bilgisini içeren bir icmal faturaya ekleniyorsa ve bilgiler anlık paylaşılıyorsa fatura yedi günde bir kesilebilir; KDV vergilendirme dönemi aşılamaz. Bu düzende her şarj anlık bildirilir ve alanlar daha ayrıntılıdır: ünite seri numarası, plaka, başlama ve bitiş tarih saati, hizmet birim fiyatı, kWh, birim enerji fiyatı, toplam tutar, soket tipi, roaming bilgisi ve yedi günlük dönem için üretilen bir Rapor ID. Rapor ID UUID biçimindedir, sözleşmeli mükellef ve plaka bazında her yedi günlük dönem için yenisi üretilir.
İki yolda da bildirim esuRapor şemasına uygun XML olarak hazırlanır ve XAdES-BES biçiminde, şarj ağı işletmecisinin mali mührüyle imzalanarak gönderilir. Kılavuz gönderime başlamadan önce örnek bildirimlerin GİB'in destek adresine yollanıp kontrol ettirilmesini ister. Satış bildirimine ilişkin 2.1 ve 2.2 bölümleri 1 Ağustos 2024'te yürürlüğe girmiştir.
Raporun başlığında iki vergi kimlik numarası yan yana durur: yükümlü şarj ağı işletmecisi ve raporu teknik olarak hazırlayıp imzalayan taraf. Bu ayrım önemlidir çünkü bildirimi bir entegratör ya da yazılım yapsa da sorumluluk işletmecide kalır. Faturadaki yapının aynısıdır: satan kimse fatura onundur, bildirim de onun.
İki kanalın ortak zemini şarj yönetim yazılımıdır
Buraya kadar anlatılanların hiçbiri elle yapılacak iş değil. Bir sabah 30 istasyonda fiyat değişecekse 17:00 sınırına yetişmek, her şarj başladığında saniyeler içinde kullanım bildirimi göndermek, ay sonunda binlerce şarjı plaka bazında tek satıra indirip mali mühürle imzalamak ancak şarj yönetim yazılımının, yani CSMS'in içinden ya da ona bağlı bir katmandan yürür.
Veri zaten oradadır. Şarj başladığında cihaz OCPP ile CSMS'e haber verir; CSMS plakayı, soketi, başlangıç saatini ve sayaç değerini bilir. Tarife CSMS'te tanımlıdır. Cihazın seri numarası, markası ve modeli envanterde durur. Eksik olan yalnızca bu bilgiyi iki kurumun istediği biçime çevirip zamanında göndermek ve cevabı saklamaktır.
ELPO bunu iki biçimde sunar. SmartŞarj kendi CSMS'imizdir; OCPP 1.5, 1.6 ve 2.0 ile cihazlara bağlanır ve EPDK ile GİB bildirimlerini kendi içinden gönderir, ikinci bir ürüne gerek kalmaz. Yabancı bir CSMS kullanan işletmeci içinse Türkiye Uyum Paketi vardır: OCPI 2.2.1 ve 2.3.0 ile mevcut yazılıma bağlanır, OCPI yoksa beş olaylık bir REST arayüzü yeterlidir. Kuyruk 30 saniyede bir boşalır, düşen bildirim artan aralıklarla yeniden denenir ve hiçbir bildirim iki kez gitmez. SmartŞarj kullanmak zorunda değilsiniz; ürün sayfasında da öyle yazar.
Bizce bu işte en çok hata yapılan yer teknik gönderim değil, numara eşlemesidir; çünkü EPDK numarası elle alınır ve yanlış sokete yazılan bir numara bütün bildirimleri doğru biçimde yanlış yere gönderir. Bu yüzden Uyum Paketi numarayı üretmez, tahmin etmez; EPDK'da açılan numara yazılana kadar o kayıt eşleşmeden bekler ve ekranda açıkça görünür.
Bildirimler dışında neyi saklamak gerekir
EPDK'nın SSS metni iki şeyi daha hatırlatır. Şarj hizmeti kapsamında elde edilen veriler en az beş yıl güvenli biçimde saklanır; kullanılan yazılım ve bilişim sistemleri TS ISO/IEC 27001 standardının güncel sürümüne uygun işletilir ve kullanıcı verisi 6698 sayılı KVKK'ya göre işlenir. Bildirim gönderildi diye iş bitmez; EPDK'nın verdiği kayıt numarasını, GİB'in kabul cevabını ve reddedilen kayıtların sebebini yıllarca geri dönüp gösterebilmek gerekir. Uyum Paketi'nin EPDK İletişim ve GİB EŞÜ Satış Raporu ekranları bunun için vardır: her bildirim gönderildiği gövde, dönen cevap ve deneme sayısıyla birlikte durur.
Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin altıncı fıkrası şarj almadan park eden araçlara karşı tedbir almaya izin verir ve 22 nci maddesi istasyonun ayrı abonelikle ya da iç tesisatla kurulabileceğini söyler. Bunlar bildirim konusu değildir ama işletmeci sık sorar; işgaliye gibi bir ücret alınıyorsa o ücret şarj faturasına değil ayrı bir belgeye yazılır ve GİB EŞÜ raporuna girmez, çünkü rapor yalnız şarj hizmetini kapsar.
Sık sorulan sorular
Rezervasyonu şarj başlayınca mı bildiririm, önceden mi?
Önceden. EPDK rezervasyonu rezervasyon sebep koduyla bir müsaitlik bildirimi olarak alır; şarj başladığında gönderilen kullanım bildirimi o rezervasyonun kimliğine bağlanır. Rezervasyon bildirilmeden gelen kullanım kabul edilir ama rezervasyon kaydı eksik kalır.
Fiyatı akşam değiştirsem yarın geçerli olur mu?
Olmaz. Ertesi güne ait fiyat en geç saat 17:00'a kadar gönderilebilir; sonrasında gönderilen fiyat öbür gün yürürlüğe girer. Kampanya ve zam kararları bu saate göre planlanır.
Fatura kesmek için EPDK bildirimi yeterli mi, GİB'e ayrıca bir şey gider mi?
Gider. EPDK bildirimi piyasa bilgisidir, GİB EŞÜ bildirimi vergi bilgisidir. Her şarjda fatura kesiyorsanız satış bilgisi takip eden ayın 15'ine kadar aylık, altı aylık sözleşmeyle yedi günde bir fatura kesiyorsanız her şarj anlık bildirilir.
İşgaliye ücreti şarj faturasına yazılır mı, EŞÜ raporuna girer mi?
İkisine de hayır. İşgaliye ayrı bir hizmettir, ayrı belgeyle faturalanır. EŞÜ raporu yalnız şarj hizmetini kapsar.
Roaming ile başka ağın müşterisine şarj verdim, bildirimi kim yapar?
Faturayı kim kesiyorsa bildirimi o yapar ve bildirimde hizmet verilen şarj ağı işletmecisinin vergi numarası ile unvanı yer alır. Yedi günlük düzende Rapor ID'yi de fatura kesen işletmeci üretir.
Cihaz kaydını ne zaman yapmam gerekir?
Gün içinde kurulan ya da sökülen üniteler o günün sonunda, 23:59:59'a kadar bir defada bildirilir. Yeni lisans alan işletmeci, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde başvuru formunu GİB'e gönderir; web servis bilgileri ondan sonra gelir.
Yabancı bir CSMS kullanıyoruz, Türkiye için yazılımı değiştirmemiz mi gerekir?
Gerekmez. Türkiye Uyum Paketi OCPI 2.2.1 ve 2.3.0 ile mevcut CSMS'e bağlanır; OCPI yoksa beş olaylık REST arayüzü yeterlidir. EPDK istasyon ve soket numarası ile cihazın marka ve modeli ek alan olarak gönderilir, gerisi standart OCPI alanlarından okunur.
Bir bildirim reddedilirse ne olur?
Geçici hatalarda bildirim artan aralıklarla yeniden denenir ve hiçbiri iki kez gitmez. Kalıcı retlerde kayıt sebebiyle birlikte listede kalır; geçmiş tarihli müsaitlik ve bir haftadan eski tüketim gibi EPDK'nın kabul etmediği kayıtlar düzeltilmeden tekrar gönderilmez.