e-İmza nedir, nasıl kullanılır? Kurulumdan PDF imzalamaya
Yayın: 11 Kasım 2026
Kısa cevap
e-İmza (elektronik imza), bir belgeyi kimin imzaladığını ve imzadan sonra değişmediğini gösteren elektronik veridir. Türkiye'de nitelikli elektronik sertifikaya dayanan güvenli elektronik imza, 5070 sayılı Kanun'a göre elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur. Kullanmak için üç şey gerekir: yetkili bir sağlayıcıdan alınmış nitelikli sertifika (akıllı kart ya da USB token içinde, ya da mobil imza olarak), kartın sürücüsü ve belgeyi imzalayan bir program. PDF, XML ve diğer dosyalar bu programla imzalanır; yazılımına imza eklemek isteyen geliştirici ise bir e-imza kütüphanesi (API) kullanır.
e-İmza nedir, ne işe yarar?
Elektronik imza, bir veriye eklenen ve kimlik doğrulamak için kullanılan elektronik veridir. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu, güvenli elektronik imzayı şöyle tanımlar (madde 4): yalnız imza sahibine bağlıdır, yalnız onun elindeki güvenli imza aracıyla oluşturulur, nitelikli elektronik sertifikaya dayanarak imzalayanın kimliğini gösterir ve imzalanan veride sonradan değişiklik yapılıp yapılmadığını ortaya koyar.
Kanun'un 5. maddesine göre güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur. Aynı madde istisnayı da sayar: kanunların resmî şekle ya da özel bir merasime bağladığı hukuki işlemler ile (banka teminat mektupları ve Türkiye'de yerleşik sigorta şirketlerinin kefalet senetleri dışındaki) teminat sözleşmeleri güvenli elektronik imzayla yapılamaz.
Günlük kullanımda e-İmza; resmî yazışmada, sözleşme ve dilekçe imzalamada, kamu sistemlerine girişte ve kurum içi belge onayında kullanılır. "Dijital imza" ve "elektronik imza" aynı şeyi anlatmak için kullanılır; hukuki sonucu olan, nitelikli sertifikaya dayanan güvenli elektronik imzadır.
e-İmza nasıl alınır?
Nitelikli elektronik sertifika, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun (BTK) yetkilendirdiği elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarından alınır. Güncel liste BTK'nın sitesinde: elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları. Sertifika kişiye bağlıdır ve sağlayıcı kimliği doğrulayarak verir.
Sertifika iki biçimde taşınır: akıllı kart ya da USB token içinde, ya da cep telefonu hattına bağlı mobil imza olarak. Sertifikanın bir geçerlilik süresi vardır; süresi dolan sertifikayla imza atılamaz, yenilenmesi gerekir.
e-İmza uygulaması için gerekli programlar
Akıllı kart ya da USB token ile imza atmak için bilgisayarda üç parça çalışmalıdır:
- Kart okuyucu ya da token: USB porta takılır. Kartlı modelde okuyucunun sürücüsü de gerekir.
- Kart sürücüsü ve imza kütüphanesi (PKCS#11): imza programının karttaki anahtara ulaşmasını sağlar. Kamu Sertifikasyon Merkezi'nin <a href="https://kamusm.bilgem.tubitak.gov.tr/islemler/surucu_yukleme_servisi/" target="_blank" rel="noopener">sürücü yükleme servisi</a> bu adımı kendi kartları için yapar; diğer sağlayıcıların kendi kurulum sayfaları vardır.
- İmza programı: belgeyi seçip imzalatan uygulama. Bazı imza araçları ayrıca Java ister.
e-İmza uygulaması kartı görmüyor: ne yapılır?
"Kart takılı değil", "kart okunamadı" ya da "sertifika bulunamadı" uyarısının çoğu şu sırayla bakılınca çözülür:
- Kartı ya da token'ı çıkarıp başka bir USB porta takın; USB çoklayıcı yerine doğrudan bilgisayara bağlayın.
- Kart okuyucunun ışığının yandığını ve kartın doğru yönde takıldığını kontrol edin.
- Kart sürücüsünü sağlayıcının sitesinden yeniden kurun, sonra bilgisayarı yeniden başlatın.
- İmza programının doğru PKCS#11 kütüphanesini kullandığını kontrol edin; yanlış kütüphane seçiliyse kart görünmez.
- Sertifikanın süresine bakın; süresi dolmuşsa kart görünse de imza atılamaz.
- PIN birkaç kez yanlış girildiyse kart kilitlenir; kilidi sağlayıcının verdiği PUK ile ya da sağlayıcıya başvurarak açarsınız.
- Programı yönetici olarak çalıştırmayı ve başka bir imza aracının kartı açık tutmadığını kontrol edin.
e-İmza ile PDF nasıl imzalanır?
PDF belgeler PAdES biçiminde imzalanır; imza PDF dosyasının içine gömülür ve belge her PDF okuyucuda açılmaya devam eder. Adımlar:
- PDF'i imza programına sürükleyin ya da seçin.
- Akıllı kartı ya da token'ı takın; program sertifikanızı listeler.
- İmza biçimini seçin: görünür imza (sayfada imza alanı) ya da görünmez imza.
- Gerekiyorsa zaman damgası ekleyin; uzun süre saklanacak belgede arşiv seviyesini (LTA) seçin.
- PIN'i girin, imzalayın. İmzalı dosyayı doğrulayın: kim imzaladı, ne zaman, belge sonradan değişti mi.
PAdES, CAdES, XAdES: hangi belge hangi imza?
Üç biçim de ETSI'nin (Avrupa Telekomünikasyon Standartları Enstitüsü) standartlarıdır ve belgenin türüne göre seçilir: PDF için PAdES, XML için XAdES, her türlü dosya ve veri için CAdES. İmza ile belgeleri tek kapsayıcıda paketlemek gerektiğinde ASiC kullanılır. Her biçimin seviyeleri (temel, zaman damgalı, uzun süreli, arşiv) ve "PAdES imza oluşturulamamaktadır" uyarısının anlamı ayrı yazıda: PAdES, CAdES ve XAdES farkı.
e-Yazışma paketi (EYP) nedir, nasıl oluşturulur?
e-Yazışma paketi, kamu kurumlarıyla yapılan resmî elektronik yazışmada kullanılan standart pakettir. İmzalı belge, üstveri (metadata) dosyası ve varsa ekler tek pakette toplanır; paket kurumlar arasında genellikle KEP (kayıtlı elektronik posta) üzerinden iletilir. Dosya uzantısı nedeniyle "eyp" diye de aranır.
Paket oluşturmak için belge imzalanır, üstveri şemaya uygun hazırlanır ve ikisi birlikte paketlenir. Bunu elle yapmak yerine e-Yazışma paketi üreten bir imza programı ya da kütüphane kullanılır. Kurumunuzun hangi e-Yazışma sürümünü istediğini (v1.3 ya da v2.0) önceden öğrenin.
Mobil imza ve zaman damgası
Mobil imzada sertifika cep telefonu hattındaki SIM karta bağlıdır; kart okuyucu gerekmez. İmza programı telefon numarasıyla imzayı başlatır, kullanıcı telefonunda onaylar, imza tamamlanır. Mobil imza hattı GSM operatöründen alınır.
Zaman damgası, imzanın hangi anda atıldığını bağımsız bir zaman damgası sağlayıcısının (TSA) imzasıyla kanıtlar. Sertifikanın süresi sonradan dolsa bile imzanın, sertifika geçerliyken atıldığı gösterilebilir. Uzun süre saklanacak belgede zaman damgası ve sertifika iptal bilgisi (OCSP/CRL) imzaya eklenir.
e-İmza ile e-Fatura imzalanır mı?
509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'ne göre e-Belgelerde tüzel kişiler mali mühürle onaylar; gerçek kişiler nitelikli elektronik sertifikayla (e-İmza) imzalayabilir ya da mali mühür kullanabilir. Özel entegratörle çalışan mükellefte bu adım entegratör sisteminde yürür. e-Fatura'nın nasıl kesildiği ayrı yazıda: e-Fatura nasıl kesilir.
e-İmza kütüphanesi ve e-İmza API nedir?
e-imza kütüphanesi, imza atma ve doğrulama işini kendi yazılımınızın içine ekleyen geliştirici bileşenidir (SDK). Hazır imza programı kullanıcıya ekran sunar; kütüphanenin ekranı yoktur, imzayı sizin uygulamanız kendi akışında atar. Sunucuda, kullanıcı başında kart olmadan imza gerekiyorsa anahtar bir donanım güvenlik modülünde (HSM) tutulur ve kütüphane oradan imzalar.
Hangisini seçeceğiniz imzayı kimin başlattığına bağlıdır: kullanıcı mı (imza programı), yazılımınız mı (kütüphane).
ELPO e-İmza: İmzacı ve eSignature
ELPO'nun iki ayrı e-İmza ürünü aynı imza altyapısını kullanır. İkisi de CAdES, XAdES, PAdES ve ASiC biçimlerini arşiv seviyesine kadar üretir; ETSI/eIDAS ve 5070 sayılı Kanun'a uyumludur.
İmzacı, masaüstü elektronik imza programıdır. Windows, Linux ve macOS'ta yerel çalışır, Java gerektirmez. Akıllı kart ya da token takıldığı anda algılanır, PKCS#11 kütüphanesi otomatik bulunur. PDF, XML ve diğer dosyaları imzalar, e-Yazışma v1.3 ve v2.0 paketleri üretir (KamuSM kök sertifika entegrasyonuyla), klasör seçerek toplu imzalar; aynı işi komut satırından ve zamanlanmış görevle de çalıştırır. Zaman damgasında KamuSM, TSE ve RFC 3161 sağlayıcıları arasında otomatik geçiş vardır; OCSP, CRL ve zaman damgası erişimi kurumsal proxy üzerinden çalışır.
eSignature, .NET ve Java için e-imza kütüphanesidir. 39 bağımsız pakete bölünür; PDF için yalnız PAdES paketi eklenir, kullanılmayan standart ve sağlayıcı projeye girmez. Akıllı kart ve token (PKCS#11 ve Windows CNG), ağ ve bulut HSM, Turkcell, Vodafone ve Türk Telekom mobil imza, birden çok zaman damgası sağlayıcısı ayrı paketlerdir. Sertifika zinciri, CRL, OCSP ve Delta CRL doğrulaması kütüphanenin içindedir.
İlk imzadan önce kontrol listesi
- Nitelikli sertifikanız BTK listesindeki bir sağlayıcıdan mı, süresi geçerli mi?
- Kart okuyucu ya da token'ın sürücüsü kurulu mu?
- İmzalayacağınız belge PDF mi (PAdES), XML mi (XAdES), başka bir dosya mı (CAdES)?
- Karşı taraf görünür imza mı, zaman damgası mı, e-Yazışma paketi mi istiyor?
- Belge uzun süre saklanacaksa arşiv seviyesi (LTA) seçildi mi?
- Çok sayıda belge mi imzalanacak? Toplu ya da zamanlanmış imza gerekebilir.
- İmzayı yazılımınız mı başlatacak? O zaman program değil kütüphane gerekir.
Hangi belgeleri, hangi işletim sisteminde ve kaç kişiyle imzalayacağınızı yazın; size uyan ürünü ve kurulumu anlatalım.
Sık sorulan sorular
e-İmza nedir?
Bir belgeyi kimin imzaladığını ve imzadan sonra değişmediğini gösteren elektronik veridir. Nitelikli elektronik sertifikaya dayanan güvenli elektronik imza, 5070 sayılı Kanun'a göre elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur.
e-İmza ıslak imza yerine geçer mi?
Güvenli elektronik imza geçer (5070 madde 5). Kanunun resmî şekle ya da özel merasime bağladığı işlemler ve bazı teminat sözleşmeleri istisnadır.
e-İmza uygulaması için hangi programlar gerekli?
Kart okuyucu ya da token'ın sürücüsü, kartın PKCS#11 imza kütüphanesi ve belgeyi imzalayan bir program. Mobil imzada kart okuyucu gerekmez.
e-İmza kütüphanesi nasıl yüklenir?
Kullanıcı tarafında "kütüphane" genellikle kartın PKCS#11 dosyasıdır ve kart sürücüsüyle birlikte sağlayıcının kurulum paketinden gelir. Geliştirici tarafında e-imza kütüphanesi, yazılım projesine eklenen SDK paketidir.
e-İmza uygulaması kartı görmüyor, ne yapmalıyım?
Başka bir USB porta takın, sürücüyü yeniden kurup bilgisayarı yeniden başlatın, programın doğru PKCS#11 kütüphanesini kullandığını ve sertifikanın süresini kontrol edin. PIN kilitlendiyse PUK gerekir.
PDF'i e-İmza ile nasıl imzalarım?
PDF'i imza programına verin, kartı takın, PAdES biçimini ve görünür ya da görünmez imzayı seçin, PIN'i girip imzalayın; sonra imzayı doğrulayın.
e-Yazışma paketi nedir?
Kamu kurumlarıyla resmî elektronik yazışmada kullanılan, imzalı belge, üstveri ve ekleri tek pakette toplayan standarttır; genellikle KEP üzerinden iletilir.
KEP ile e-Yazışma paketi aynı şey mi?
Hayır. e-Yazışma paketi belgenin kendisidir; KEP (kayıtlı elektronik posta) o paketi ileten kanaldır.
Mobil imza ile e-İmza farkı ne?
İkisi de nitelikli elektronik sertifikadır. e-İmzada sertifika akıllı kart ya da token içindedir; mobil imzada telefon hattındaki SIM karta bağlıdır ve kart okuyucu gerekmez.
e-İmza API nedir?
Yazılımın, kullanıcı bir program açmadan imza atabilmesi ve doğrulayabilmesi için kullandığı geliştirici arayüzüdür; ELPO'da bu iş eSignature kütüphanesiyle yapılır.
İmzacı Java ister mi?
Hayır. İmzacı .NET 9 ile yazılmıştır, Windows, Linux ve macOS'ta Java olmadan çalışır.