Pompa Otomasyonu Nedir? Nasıl Çalışır, Neyi Önler?

Pompa otomasyonu ne yapar?

Pompa otomasyonu, istasyondaki pompaları merkezi bir sisteme bağlayarak her satışı kaynağında kayıt altına alır. Pompalar otomasyon moduna alındıktan sonra sistemden yetki gelmeden yakıt veremez. Böylece kayıt dışı satış, kasa ile pompa arasındaki uyuşmazlık ve elle giriş kaynaklı hata ortadan kalkar.

Pompalarınıza hangi donanımın takıldığını ve hangi markalarla çalıştığını görmek için: PX pompa otomasyon sistemi

Nasıl çalışır?

Her pompa, istasyon binasındaki otomasyon kabinine bağlanır. Bir dolum başladığında sistem ürünü, miktarı, tutarı, tabancayı ve zamanı anında kaydeder; dolum bitince kayıt kapanır ve kasaya aktarılır. Yetkilendirme kurgusu istasyonun çalışma biçimine göre değişir: serbest satış, personel kartıyla açma, taşıt tanıma ile otomatik yetkilendirme veya ön ödemeli çalışma.

Pompa otomasyonu ile tank otomasyonu farkı

Bu ikisi sık karıştırılır ama farklı tarafı ölçerler:

• Pompa otomasyonu (PX) satış tarafını ölçer — tabancadan ne kadar yakıt çıktı?
• Tank otomasyonu (TX) stok tarafını ölçer — tanktaki fiziksel seviye ne?

Asıl değer ikisinin birlikte çalışmasında ortaya çıkar: "ne kadar sattım" ile "tankımdan ne kadar eksildi" karşılaştırılır. Aradaki fark beklenen sınırın dışına çıkıyorsa ortada bir sorun vardır — sızıntı, ölçüm hatası, kalibrasyon kayması veya kayıp.

Neyi önler?

• Kayda girmeyen satış ve vardiya sonu açığı
• Kasa-pompa tutarsızlığı ve elle giriş hatası
• Fark edilmeyen stok kaybı (pompa ve tank verisi karşılaştırıldığında)
• Vardiya, personel veya araç bazında sorumluluğun belirsiz kalması

Mevzuat tarafı

Türkiye'de akaryakıt istasyonlarında otomasyon, EPDK düzenlemeleri kapsamında ele alınır; pompa, tank ve satış verilerinin kayıt altına alınması ve denetime açık tutulması beklenir. EPDK 1240 kapsamındaki günlük bildirim yükümlülüğü de bu veriden beslenir — yani otomasyon yalnız işletme kontrolü değil, uyum gerekliliğidir.

Sadece istasyonlar için değil

Kendi yakıt tüketimini yöneten işletmeler de aynı kurguyu kullanır: fabrikalar, maden ocakları, şantiyeler, beton santralleri, limanlar, filo garajları ve jeneratör sahaları. Buralarda amaç satış değil, hangi aracın ne zaman ne kadar yakıt aldığının kayda geçmesidir.

Sıradaki adım

Ayrıntı için pompa otomasyonu ve tank otomasyonu sayfalarına, genel çerçeve için akaryakıt otomasyonu rehberine bakabilirsiniz.